ཡར་སྒམ་གྱི་བོད་ཤོག

ལོ་ངོ་སྟོང་གི་ཤོག་བུ།  དུས་རབས་ཀྱི་རང་མདངས་གསར་བ།

     བོད་ཤོག་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་རིང་ལ་རྒྱུད་འཛིན་དང་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བོད་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་ཤེས་ཐོན་རྫས་ཤིག་ཡིན།  ལོ་རྒྱུས་རིང་བའི་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད། བོད་ཤོག་ལ་འབུ་འགོག་དང་། རུལ་བསླད། ཡུན་རིང་ཉར་ཚགས་བྱ་ཐུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས། ཐང་ག་བཞེངས་པ་དང་བོད་ཡིག་གི་གསུང་རབ་སོགས་རྟེན་བཞེང་གི་ཆེད་སྤྱོད་ཤོག་བུ་རུ་གྱུར་ཞིང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་ཁྲོད་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་སུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཐང་སུང་རྒྱལ་རབས་དུས་སྐབས་སུ། ཀླུ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུད་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ་ནས་བོན་ཆོས་ཀྱི་གསུང་རབ་མང་པོ་དར་ཞིང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐའ་ཡིས་རྒྱ་ཆེར་རྒྱུད་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་བཏང་ནས་བོད་ཤོག་ལས་སྣོན་ཁང་གསར་དུ་དར།  

        ཡོན་དང་མིང་། ཆིན་སོགས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ས་སྐྱ་པ་དང་དགེ་ལུགས་པ་ཡིས་ཀླུ་ཆུའི་བཞུར་རྒྱུད་དུ་རིམ་པར་རྒྱུན་འཛིན་དར་སྤེལ་མཛད་པས། བོད་ཤོག་གི་བཟོ་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་རྩེར་སོན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་མ་ཟད། པར་སྐྲུན་ཚུགས་པ་དང་མཉམ་དུ་བླ་ལྷག་དར་ཁྱབ་བྱུང་། གསུང་རབ་དཔེར་སྐྲུན་དང་འབྲི་བཞེངས་ལས་རིགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བས་ཅོ་ནེ་དགོན་པའི་པར་བརྒྱུད་ལས་རིགས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཡར་ཐང་དགོན་པའི་གསུང་རབ་འབྲི་བཞེངས་དང་བོད་ཤོག་ལས་བསྣོན་ཡང་དར་བ་རེད། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཡར་སྒམ་བོད་ཤོག་ལས་སྣོན་ཁང་ནི་སྐབས་དེའི་གཞི་ཁྱོན་ཅུང་ཆེ་བའི་ཤོག་བུ་ལས་སྣོན་ཁང་ཡིན།

       ཡར་སྒམ་བོད་ཤོག་ཐོན་སྐྱེད་ནི་ཀླུ་ཆུའི་ཡར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡར་སྒམ་གྲོང་ཚོ་ཡིས་ལས་བསྣོན་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་རིང་ལ། ད་དུང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཀླུ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུད་དུ་རྐང་བཙུགས་པ་ནས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་སོང་བ་རེད། ཀན་ལྷོའི་བོད་ཁུལ་དུ་ཤོག་བུ་ལས་བསྣོན་ལག་རྩལ་རྒྱུད་འཛིན་དར་སྤེལ་བྱས་པའི་གྲས་སུ་ཚུད།   དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤོག་བུ་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བ་དང་ཞིང་སྲ་བ་མ་ཟད།  རུལ་སྐྱོན་ཕོག་དཀའ་བ། འགོག་གཙང་འཁྲུད་ལྡད་སླ་བ།ཡུན་རིང་ཉར་འཛིན་བྱེད་ཐུབ།

    ཡར་སྒམ་བོད་ཤོག་ལས་བསྣོན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་ནི་ནགས་ཚལ་ཁྲོད་ཀྱི་དུག་ལྡན་སྡོང་ཕྲན་སྐོགས་པ་དང་ར་མ་རིས་ལྕོག་གི་དུག་རྩྭ། དྲི་ཞིམ་འཐུལ་ཞིང་ཁུ་བྱུག་གི་ཇ་སྡོང་སོགས་སྡོང་ཐུང་གི་ཤིང་ཤུན་གྱིས་བཟོས་པའི་བོད་ཤོག་དང་། སྤུས་ཚད་མཐོ་ལ། ལས་ཡུན་ཅུང་རྙོག་འཛིང་ཡིན།  ད་ལྟ་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་སྤྱོད་བཞིན་པ་ནི་རྩྭ་ཐང་གི་ར་མ་རིས་ལྕོག་གི་དུག་རྩྭས་བཟོས་པའི་བོད་ཤོག་ཡིན་ཞིང་། དེའི་བཟོ་རིམ་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་སྟབས་བདེ་ཡིན་པས། རྒྱུ་ཆ་འཐུ་བ་དང་། བཀྲུ་བ། ཐོ་བ་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ཕྱི་ཤུན་གཤག་པ་དང་རྡུང་བ། འདག་པ། ཆུ་རྒྱག་པ། བསིལ་སྐམ། ཤོག་བུ་འདོན་པ་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་རེད།

牙  关  藏  纸

——“可存千年之纸” 焕发当代活力

   在临潭县术布乡牙关村智秀才让家中，藏纸技艺传承人智秀才让向记者展示了藏纸遇水而墨迹不散的独特品质。经改良后的藏纸呈现出细腻的皮质质感，兼具传统韵味与现代审美，让这门拥有近千年历史的非遗技艺，在守护与创新中点亮了文明传承。

  藏纸的产生与发展深深植根于汉藏文化交流的历史背景中，据《旧唐书》记载，吐蕃时期曾请中原王朝派遣“造酒、碾、硙、纸、墨之匠”。临潭县术布乡牙关村智秀父子根据家族口传记忆，恢复了古老藏纸制作技艺，是洮河流域唯一得到完整保留传承下来的藏纸制作技术。

  洮河流域如同一部流动的史诗，见证了汉、藏、回、土等众多民族在青藏高原与黄土高原交汇处交往交流交融。藏纸，作为藏族文化的重要载体，也沿着这条古道传播。藏纸的诞生本身就源于文化交流，中原工匠与藏族工匠在没有传统中原造纸原料的情况下，因地制宜，利用青藏高原特有的植物资源（如瑞香狼毒），创造出了独具特色的藏纸。这种工艺上的适应与创新，是汉藏等民族智慧融合的体现。

  “我们牙关藏纸制作工艺精细复杂，要经过采挖、去皮、划捣、蒸煮、沤制、漂洗、捣料、打浆、抄造等程序制作而成。正是这种代代相传的手工技艺，保证了藏纸的独特质感与长久寿命。”智秀才让说。

  藏纸的独特价值，很大程度上源于其因地制宜的原料和考究的工艺。尤以采用瑞香狼毒草的根为主要原料而闻名，这种植物本身具有毒性，但其纤维制成的纸张却因此具有了不怕虫蛀、不易腐烂、不易变色的卓越特性，这使得用藏纸书写的重要文献能够历经千年而保存完好。

  牙关藏纸的制作工艺核心在于将植物纤维转化为纸张，将采集狼毒草等先进行晒干、磨平粗皮等初步处理，经过6小时的蒸煮与漂洗来软化纤维，然后反复捶捣，将煮过的纤维放在石头上，用木槌反复敲打，直至泛白，以分离和细化纤维。再进行打浆与抄纸，将捣好的纸浆倒入水槽或容器中，使用特制的纸框（木框绷纱布）进行抄纸，通过晃动框架使纸浆均匀分布，最后经过晾晒与干燥处理，将抄好纸的框架斜放，依靠自然光照和风力晾干。一张张晒制而成的藏纸成型后，光滑工具打磨纸张表面以处理薄厚、柔软度和光泽度，正是凭借上述独特的原料和精细加工，使得牙关藏纸具备了质地坚韧、轻柔、耐折叠、不伤眼睛等特点。

  藏纸这项千年技艺，正站在传统与现代的交汇点，其发展前景是在挑战中孕育希望，在创新中延续文脉。藏纸被誉为“可存千年之纸”，作为非物质文化遗产，承载着深厚的历史文化价值。

  智秀才让说：“我制作藏纸的初衷是为了恢复藏纸制作技艺，传承藏纸文化，随着文化旅游产业的快速发展，富含民族文化特色的藏纸文创产品越来越受到游客的青睐，我希望能创新产品、拓宽渠道、培育人才，走出一条文化价值与市场价值共赢的可持续发展之路，让这份千年瑰宝继续熠熠生辉。”

汉文稿作者：甘南融媒记者记者马保真、薛六十生